ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ ΚΑΚΟΥΡΗ
Οι περισσότεροι «γνωρίσαμε» το VAR, προ διετίας, στο Μουντιάλ της Ρωσίας. Εφαρμοζόταν βέβαια και προηγουμένως, αλλά στη μεγάλη γιορτή του ποδοσφαίρου με τη μεγάλη τηλεθέαση, λίγο πολύ, όλοι μάθαμε τα… βασικά για το Video Assistant Referee. Εφαρμόζεται και καταβάλλεται μία τεχνολογική προσπάθεια με στόχο οι σωστές αποφάσεις των διαιτητών να αγγίζουν το 99% επιτυχίας! Καλώς να ορίσει και στην Κύπρο, λοιπόν. Αν όλα πάνε καλά, σήμερα στον αγώνα της Δόξας με τον Απόλλωνα θα εφαρμοστεί το VAR για πρώτη φορά. «
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το VAR είναι η μεγαλύτερη ίσως καινοτομία στο σύγχρονο ποδόσφαιρο. Οι οδηγίες της FIFA είναι σαφέστατες. Το Video Assistant Referee θα αξιοποιηθεί σταδιακά σε όλο τον πλανήτη, διότι αξιολογήθηκε ότι μπορεί να βοηθήσει και σε κάποιες περιπτώσεις να αποδώσει δικαιοσύνη. «Στην εποχή της τεχνολογίας, όταν μέσα σε δευτερόλεπτα οι θεατές από όλο τον κόσμο έχουν δει αν η μπάλα έχει χτυπήσει στο χέρι του ποδοσφαιριστή ή όχι, δεν είναι δυνατόν αυτό να μην έχει την ευκαιρία να το δει και ο διαιτητής», δήλωσε παλαιότερα ανακοινώνοντας το VAR ο πρόεδρος της ΦΙΦΑ, Τζιάνι Ινφαντίνο. Ανάμεσα στα σχέδιά του είναι να βάλει και… GPS στους ποδοσφαιριστές για να «εντοπίζονται» τα οφσάιντ! Άντε με το καλό… Η καρδιά του κυπριακού ποδοσφαίρου, πέραν από το γήπεδο θα κτυπά και στις κινητές μονάδες που θα βρίσκονται έξω από τα Στάδια. Υπάρχει η δυνατότητα κάλυψης δύο αγώνων την ημέρα. Σε κάθε αγώνα θα υπάρχουν στην κινητή μονάδα VAR δύο διαιτητές (VAR Referee και VAR Assistant Referee) καθώς και ένας χειριστής επαναληπτικών προβολών.
Στόχος του συστήματος είναι να «διορθώνονται» τα εξόφθαλμα διαιτητικά λάθη. Γι’ αυτό άλλωστε και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο σε τέσσερις περιπτώσεις. Στα γκολ, στις κόκκινες κάρτες, στα πέναλτι και για τη ταυτοποίηση του ποδοσφαιριστή που αντίκρισε κάρτα. Αρκεί μία φάση να ανήκει σε μία από αυτές τις περιπτώσεις για να ενεργοποιηθεί ο VAR; Κατηγορηματικά όχι. Για να εξεταστεί μία φάση, ακόμα κι αν ανήκει σε μία από τις τέσσερις κατηγορίες, θα πρέπει να αφορά «ξεκάθαρο και σοβαρό λάθος» του διαιτητή, σύμφωνα με τους κανονισμούς της FIFA. «Η ομάδα VAR διαρκώς ελέγχει για ξεκάθαρα και προφανή λάθη που σχετίζονται με αυτές τις τέσσερις περιπτώσεις που αλλάζουν τα δεδομένα ενός αγώνα. Η ομάδα VAR επικοινωνεί με τον διαιτητή μόνο για ξεκάθαρα και προφανή λάθη ή σοβαρές περιπτώσεις που έχασε ο διαιτητής», αναφέρει η σχετική οδηγία της ΦΙΦΑ.
Ο διαιτητής μπορεί να ζητήσει από το VAR να δει μια συγκεκριμένη φάση. Το VAR, επίσης, μπορεί να πάρει πρωτοβουλία και να υποδείξει στον διαιτητή να δει κάποια φάση, αν φανεί ότι μπορεί να έγινε λάθος. Ο ρέφερι κάνει το σήμα της οθόνης, ώστε άπαντες να καταλάβουν ότι θα υπάρξει διακοπή. Στις περιπτώσεις αμφιβολίας για το αν έπρεπε ή όχι να μετρήσει ένα γκολ, δεν είναι απαραίτητο ο διαιτητής να παρακολουθήσει την επίμαχη φάση στην οθόνη, απλά περιμένει να ακούσει την ετυμηγορία του VAR. Σε άλλες περιπτώσεις, ο χειριστής του VAR ζητά από τον διαιτητή να δει τη φάση και να επανεξετάσει την απόφασή του. Χρειάζονται περίπου 30-40 δευτερόλεπτα για να προβληθεί το ριπλέι και να ληφθεί η οριστική απόφαση. Μόνο ο διαιτητής μπορεί να χρησιμοποιήσει το σύστημα, δεν είναι δυνατόν προπονητής ή ποδοσφαιριστής να ζητήσει να προβληθεί μια επίμαχη φάση, όπως γίνεται στις γιγαντοοθόνες στα γήπεδα του βόλεϊ και του τένις.
Για να μην υπάρχει σύγχυση και… μπέρδεμα ρόλων, άρχων του αγώνα είναι ο διαιτητής της αναμέτρησης. Αυτός έχει τον τελικό λόγο, αυτός παίρνει την απόφαση. Ο διαιτητής VAR είναι ουσιαστικά ο 5ος ρέφερι του ματς, μετά τον διαιτητή, τους βοηθούς του και τον τέταρτο. Έχει περάσει σεμινάριο και σχολή διαιτησίας. Θα είναι πλήρως καταρτισμένος. Ο διαιτητής VAR είναι βοηθός του και είναι στην ευχέρεια του ρέφερι του αγώνα αν θα ακούσει την άποψη του διαιτητή VAR για μια φάση αν εκείνος είναι πολύ σίγουρος ή θα προτιμήσει να πάει στην τηλεόραση και να τη δει ο ίδιος από κοντά και να σχηματίσει άποψη.
Οι περιπτώσεις που ενεργοποιούν τον VAR είναι τέσσερις. Το Διεθνές Ποδοσφαιρικό Συμβούλιο) ενέκρινε τρεις κύριες κατηγορίες «αλλαγής αποφάσεων» κατά τον αγώνα καθώς και μία «διοικητική» ως οι μόνες αποφάσεις που επανεξετάζονται από το VAR, οι οποίες κοινοποιήθηκαν από την ΚΟΠ, ως ακολούθως:
- Γκολ
- Οffside: θέση και παράβαση
- Παράβαση από την επιτιθέμενη ομάδα στην πορεία επίτευξης γκολ
- Μπάλα εκτός παιχνιδιού πριν την επίτευξη γκολ
- Αποφάσεις πέναλτι
- Λανθασμένη υπόδειξη παράβασης πέναλτι
- Παράβαση για πέναλτι που δεν τιμωρήθηκε
- Ελεύθερο κτύπημα υπέρ της επιτιθέμενης ομάδας και αμφιβολία εάν αυτό συνέβη εντός ή εκτός της περιοχής πέναλτι
- Παράβαση από την επιτιθέμενη ομάδα στην πορεία περιστατικού πέναλτι
- Μπάλα εκτός παιχνιδιού πριν περιστατικού πέναλτι
- Περιστατικά κόκκινης κάρτας
Οι επανεξετάσεις περιορίζονται σε παραβάσεις άμεσης αποβολής και όχι 2ης παρατήρησης (κίτρινης κάρτας):
- Ο VAR υποψιάζεται ότι μια πιθανή παράβαση αποβολής έχει ‘’χαθεί’ ‘ή δεν την έχουν ξεκάθαρα αντιληφθεί οι Διαιτητές αγώνα
- Ο VAR παρατηρεί μια παράβαση αποβολής που δεν έχει εντοπιστεί
- Ο διαιτητής κρίνει έναν παίκτη να έχει διαπράξει μια παράβαση η οποία μπορεί να είναι αποβολή για αποστέρηση εμφανούς δυνατότητας επίτευξης τέρματος (DOGSO) ή κίτρινη κάρτα για σταμάτημα υποσχόμενης επίθεσης.
- Λάθος ταυτοποίηση
- Αν ο διαιτητής παρατηρήσει ή αποβάλει από τον αγώνα λάθος παίκτη (συμπεριλαμβανομένου και από λάθος ομάδα) ή δεν είναι σίγουρος ποιόν παίκτη να τιμωρήσει, ο VAR θα βοηθήσει τον διαιτητή, προληπτικά όπου είναι δυνατόν, έτσι ώστε να τιμωρηθεί ο σωστός παίκτης.
Ο διαιτητής πάει στο ριπλέι…
Ο διαιτητής οφείλει να εξετάσει το ριπλέι της φάσης, σύμφωνα με οδηγίες της ΦΙΦΑ στις ακόλουθες περιπτώσεις:
- Αν υπάρχει επιθετικό φάουλ σε φάση που κατέληξε σε γκολ.
- Αν υπάρχει οποιαδήποτε επιρροή που προκαλεί οφσάιντ σε φάση που κατέληξε σε γκολ.
- Αν υπάρχει φάουλ σε φάση που κατέληξε σε πέναλτι.
- Αν υπάρχει επιθετικό φάουλ σε φάση που κατέληξε σε πέναλτι.
- Σε όλα τα περιστατικά που αφορούν πιθανή απευθείας κόκκινη κάρτα.
Ο διαιτητής ακούει το VAR…
Στις υπόλοιπες περιπτώσεις που δικαιολογείται η ενεργοποίηση VAR, η οδηγία της ΦΙΦΑ είναι ο διαιτητής να εισακούει την εισήγηση του VAR. Αυτές οι περιπτώσεις είναι:
- Αν υπάρχει οφσάιντ σε φάση που κατέληξε σε γκολ.
- Αν η μπάλα έχει βγει εκτός αγωνιστικού χώρου σε φάση που κατέληξε σε γκολ.
- Αν η παράβαση διαπράχθηκε εντός ή εκτός περιοχής σε φάση που κατέληξε σε πέναλτι.
- Αν η μπάλα έχει βγει εκτός αγωνιστικού χώρου σε φάση που κατέληξε σε πέναλτι.
- Αν υπάρχει οφσάιντ σε φάση που κατέληξε σε πέναλτι.
- Σε όλα τα περιστατικά που αφορούν επίδειξη κίτρινης ή κόκκινης κάρτας σε λάθος παραβάτη.
*** Σύμφωνα με έρευνα του Economist, η χρήση VAR μείωσε τα διαιτητικά σφάλματα κατά πολύ μεγάλο ποσοστό, αλλά δεν τα εξαφάνισε. Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις στις οποίες δεν επιτρέπεται η χρήση VAR στις οποίες ενδέχεται να υπάρξει διαιτητικό σφάλμα, χωρίς κανείς να μπορεί να ανατρέψει την απόφαση.
Ακρίβεια στις αποφάσεις, βελτίωση συμπεριφοράς…
Η έγκριση του VAR ήρθε τον Μάρτιο του 2018 από τη ΦΙΦΑ, έπειτα από 972 ματς δοκιμαστικής περιόδου με τα ακόλουθα αποτελέσματα:
- Αυξήθηκε η ακρίβεια στις αποφάσεις των ρέφερι στο 99%!
- Σημειώθηκε 8,8% μείωση των φάουλ από τους παίκτες, διαφοροποιώντας και τη συμπεριφορά τους!
- Οι κίτρινες κάρτες μειώθηκαν κατά 14,7%
- Οι κόκκινες κάρτες μειώθηκαν κατά 6,4%.
- Κατά 19,3% μειώθηκαν οι διαμαρτυρίες προς τους διαιτητές.
- Το θέατρο για πέναλτι με πτώσεις εντός περιοχής, μειώθηκε σε ποσοστό 43%.
- Αυξήθηκαν οι παραβάσεις και υποδείξεις για πέναλτι κατά 4,3%.
- Η αύξηση του πραγματικού χρόνου παιξίματος του ματς, ήταν 43 δευτερόλεπτα.
Όλες οι συζητήσεις αποθηκεύονται!
Έχουμε ακούσει ή διαβάσει πολλές φορές δηλώσεις παραγόντων στο εξωτερικό που ζητούν να μάθουν το τι συζητήθηκε ανάμεσα στον διαιτητή αγώνα και τον διαιτητή VAR για μια επίμαχη φάση. Όλα τα ηχητικά και όλες οι κάμερες από το κάθε ματς, αποθηκεύονται. Τα πάντα είναι συγκεντρωμένα. Υπάρχει δηλαδή ένα «αρχείο» και είναι όλα μέσα από την πρώτη αγωνιστική και είναι θέμα της ΚΟΠ αν θα δώσει πλήρη πρόσβαση στις ομάδες ή μερική.
*** Δεν θα επιτρέπονται κινητά μέσα στο δωμάτιο του VAR την ώρα του αγώνα και όλα θα γίνονται με προδιαγραφές της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας.
*** Στο εκάστοτε γήπεδο θα υπάρχει ειδικός χώρος με τηλεόραση για να μπορεί να βλέπει ο διαιτητής την αμφισβητούμενη φάση. Το μικρόφωνό του, δε, θα είναι συγχρονισμένο με την κινητή μονάδα του VAR. Θα επιλέγονται οι καλύτερες φάσεις μέσα σε 20 δευτερόλεπτα περίπου, με ειδικά συστήματα που θα κάνουν αυτή τη δουλειά, ώστε να παίρνονται γρήγορα οι αποφάσεις.