Μια κροτίδα που τραυμάτισε τον Ανδρέα Χαρίτου, ένα 8-0 που ακυρώθηκε, η έφεση των Ολλανδών και μια απόφαση της UEFA που προκάλεσε οργή στην Ελλάδα. Η απίστευτη ιστορία των προκριματικών του Euro 1988, στο τέλος των οποίων η Ολλανδία όχι μόνο προκρίθηκε, αλλά στέφθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης.
Η αποψινή αναμέτρηση Ελλάδας και Ολλανδίας στην Τούμπα ξυπνά αναμνήσεις από πολλές προηγούμενες συναντήσεις των δύο Εθνικών. Υπάρχει, όμως, μία ιστορία που αφορά άμεσα και την Κύπρο και που δεν πρόκειται για μια απλή υποσημείωση στην πορεία τους.
Γυρίζουμε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες πίσω, στα προκριματικά του Euro 1988. Ολλανδία και Ελλάδα διεκδικούσαν την πρωτιά στον 5ο όμιλο και το μοναδικό εισιτήριο για την τελική φάση στην (πάλαι ποτέ) Δυτική Γερμανία. Στις 25 Μαρτίου 1987 είχαν αναδειχθεί ισόπαλες 1-1 στο Ρότερνταμ, με τον Δημήτρη Σαραβάκο να προηγείται για την Ελλάδα και τον Μάρκο Φαν Μπάστεν να ισοφαρίζει.
Επτά μήνες αργότερα, στις 28 Οκτωβρίου, η Κύπρος πήγε στο ίδιο γήπεδο, το «Ντε Κάιπ» – το οποίο είχε ένοχο παρελθόν για τους γηπεδούχους –, για να αντιμετωπίσει την Ολλανδία. Ένα παιχνίδι που στα χαρτιά έμοιαζε με ακόμη μία δύσκολη εκτός έδρας αποστολή για το αντιπροσωπευτικό μας συγκρότημα έμελλε να εξελιχθεί σε μία από τις πιο παράξενες ιστορίες των ευρωπαϊκών προκριματικών.
Η έκρηξη δίπλα στον Χαρίτου
Η αναμέτρηση μόλις είχε αρχίσει. Ο Τζον Μπόσμαν άνοιξε το σκορ για τους Ολλανδούς από το πρώτο λεπτό και σχεδόν αμέσως συνέβη το περιστατικό που άλλαξε τα πάντα.
Από την εξέδρα εκτοξεύτηκε αντικείμενο με πυροτεχνική ύλη, το οποίο εξερράγη δίπλα στον τερματοφύλακα της Εθνικής Κύπρου, Ανδρέα Χαρίτου. Ο διεθνής πορτιέρο σωριάστηκε στον αγωνιστικό χώρο και δεν ήταν σε θέση να συνεχίσει. Αντικαταστάθηκε από τον Αντώνη Κλέφτη, ενώ οι Κύπριοι ποδοσφαιριστές αποχώρησαν για περίπου μία ώρα από τον αγωνιστικό χώρο.
Μετά τις διαβουλεύσεις και τις έντονες πιέσεις έως και απειλές που ακολούθησαν, η κυπριακή ομάδα επέστρεψε και το παιχνίδι συνεχίστηκε. Ρόλο διαδραμάτισε και η στάση του γείτονα διαιτητή από το Λουξεμβούργο, Ροζέρ Φιλιπί. Αγωνιστικά, εξελίχθηκε σε παράσταση για έναν ρόλο. Η Ολλανδία επικράτησε με το εντυπωσιακό 8-0, με τον Μπόσμαν να πετυχαίνει πέντε γκολ.
Μόνο που το τελικό σκορ δεν έμελλε να ισχύσει για πολύ.
Από το 8-0 στο… 0-3
Η υπόθεση έφτασε στην UEFA και η αρχική απόφαση άλλαξε εντελώς τα δεδομένα του ομίλου. Το 8-0 ακυρώθηκε και ο αγώνας κατακυρώθηκε με 3-0 υπέρ της Κύπρου.
Ξαφνικά, το ενδιαφέρον μεταφέρθηκε εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Κύπρο. Στην Ελλάδα.
Η απώλεια των βαθμών από την Ολλανδία ανέτρεπε τα δεδομένα της μάχης για την πρώτη θέση και άνοιγε διάπλατα τον δρόμο στην Εθνική Ελλάδας. Εκεί που οι «οράνιε» έμοιαζαν να έχουν κάνει αποφασιστικό βήμα πρόκρισης με το 8-0, βρέθηκαν αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να μείνουν εκτός Euro εξαιτίας μιας κροτίδας.
Οι Ολλανδοί, φυσικά, δεν έμειναν με σταυρωμένα χέρια.
Η έφεση, το lobbying και η συμπαιγνία με τους Δυτικογερμανούς
Η ολλανδική ομοσπονδία προσέφυγε κατά της απόφασης και ακολούθησε έντονη δραστηριότητα στο παρασκήνιο. Έχει ιδιαίτερη σημασία ότι η ίδια η KNVB, σε μεταγενέστερη ιστορική αναδρομή της στην πορεία προς το Euro 1988, αναφέρεται σε «εκτεταμένο lobbying» (άσκηση πίεσης στα κέντρα αποφάσεων) από πλευράς της προκειμένου να ανατραπεί η αρχική τιμωρία.
Τελικά, τα κατάφερε, έχοντας την παρασκηνιακή συμπαράσταση της διοργανώτριας Δυτικής Γερμανίας. Η απόφαση άλλαξε σε δεύτερο βαθμό. Η κατακύρωση του αγώνα στην Κύπρο ακυρώθηκε και η UEFA διέταξε την επανάληψη της αναμέτρησης χωρίς θεατές, με την ολλανδική ομοσπονδία να επιβαρύνεται με τα έξοδα της κυπριακής αποστολής.
Η εξέλιξη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα. Για ένα διάστημα, άλλωστε, η αρχική απόφαση είχε δημιουργήσει εντελώς διαφορετικά δεδομένα στη μάχη της πρόκρισης.
Η επανάληψη που έκρινε πολλά
Στις 9 Δεκεμβρίου 1987, Ολλανδία και Κύπρος συναντήθηκαν ξανά. Αυτή τη φορά όχι στο «Ντε Κάιπ», αλλά στο «Ντε Μέερ» του Άμστερνταμ και ουσιαστικά μπροστά σε άδειες εξέδρες.
Η ιστορία δεν επαναλήφθηκε ως προς τα επεισόδια. Αγωνιστικά, όμως, ο Μπόσμαν συνέχισε από εκεί που είχε σταματήσει.
Πέτυχε χατ-τρικ, ο Ρόναλντ Κούμαν πρόσθεσε άλλο ένα γκολ με πέναλτι και η Ολλανδία επικράτησε 4-0. Οι βαθμοί επέστρεψαν οριστικά στους «οράνιε» και μαζί τους το πάνω χέρι για την πρόκριση.
Απέμενε μία τελευταία πράξη. Και αυτή θα γραφόταν απέναντι στην Ελλάδα.
Από την οργή της Ελλάδας στην κορυφή της Ευρώπης
Μία εβδομάδα αργότερα, στις 16 Δεκεμβρίου, Ελλάδα και Ολλανδία έκλεισαν τις υποχρεώσεις τους στον όμιλο. Η ελληνική πλευρά είχε αντιδράσει έντονα στην απόφαση για επανάληψη του Ολλανδία–Κύπρος και το παιχνίδι διεξήχθη τελικά στη Ρόδο με τους Έλληνες να παρατάσσουν ως ένδειξη διαμαρτυρίας την Εθνική Ελπίδων. Έτσι, οι φιλοξενούμενοι επικράτησαν 3-0, με τον Κούμαν να ανοίγει το σκορ και τον Χανς Γκιλχάους να πετυχαίνει άλλα δύο γκολ.
Η Ολλανδία πήρε τελικά το εισιτήριο για τη Δυτική Γερμανία και εκεί βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία της ιστορίας. Η ομάδα που για ένα διάστημα κινδύνευσε να χάσει την πρόκριση εξαιτίας της κροτίδας που τραυμάτισε έναν Κύπριο τερματοφύλακα, λίγους μήνες αργότερα έφτασε μέχρι το τέλος.
Με Ρίνους Μίχελς στον πάγκο και μια σπουδαία γενιά ποδοσφαιριστών –Φαν Μπάστεν, Γκούλιτ, Ράικαρντ, Κούμαν– η Ολλανδία κατέκτησε το Euro 1988, νικώντας 2-0 τη Σοβιετική Ένωση στον τελικό. Ήταν και παραμένει ο μοναδικός μεγάλος τίτλος στην ιστορία των «οράνιε».
Τριάντα εννέα χρόνια αργότερα, Ελλάδα και Ολλανδία συναντώνται ξανά. Και κάπου μέσα στη μακρά ιστορία των αναμετρήσεών τους υπάρχει και μια απίθανη κυπριακή ιστορία: ο Ανδρέας Χαρίτου, μια κροτίδα στο Ρότερνταμ, ένα 8-0 που έγινε 0-3 και στη συνέχεια… ξανά από την αρχή.
Μια βραδιά που για λίγες εβδομάδες έμοιαζε ικανή να αλλάξει όχι μόνο την τύχη της Ελλάδας, αλλά και ολόκληρη την ιστορία του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου.