Του Δρ. Μιχάλη Μιχαηλίδη
Παρά την ευρύτατη αντίληψη ότι το ηλεκτρονικό και το συμβατικό κάπνισμα διαφέρουν σε επικινδυνότητα, δεν αναιρείται το γεγονός ότι και οι δύο συνήθειες είναι επιβλαβείς για την υγεία. Αν και οι μακροχρόνιες συνέπειες του ατμίσματος δεν έχουν ακόμη καταγραφεί με την ίδια πληρότητα όπως εκείνες του καπνίσματος, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν ακόμη τον χαρακτηρισμό του ως ασφαλή επιλογή. Το κάπνισμα παραμένει η πρώτη αποτρέψιμη αιτία θανάτου παγκοσμίως, η οποία θα μπορούσε να μειωθεί με στοχευμένες πολιτικές δημόσιας υγείας (WHO, 2023). Ευθύνεται για εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο καθώς σχετίζεται με καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο και χρόνια αναπνευστικά νοσήματα ενώ στους αθλούμενους μειώνει δραματικά την καρδιοαναπνευστική τους ικανότητα και απόδοση.
Το ηλεκτρονικό τσιγάρο, παρότι σχετικά πρόσφατο στη χρήση, δεν είναι αθώο. Ακόμη και χωρίς νικοτίνη ή καύση, το αερόλυμά του περιέχει μικροσωματίδια που διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες και προκαλούν φλεγμονή. Παρά την ευρύτατη αντίληψη, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους, ότι είναι λιγότερο επιβλαβές, δεν είναι εντελώς ακίνδυνο και παραμένει αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του.
Η παθητική αναπνοή αερολυμάτων από ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν είναι ακίνδυνη. Ακόμη και όταν το υγρό δεν περιέχει νικοτίνη, το αερόλυμα περιέχει μικροσωματίδια, χημικές ουσίες και ίχνη μετάλλων που εισπνέονται και από τους γύρω παρευρισκόμενους. Στις περιπτώσεις που το αερόλυμα εμπεριέχει και νικοτίνη, η παθητική έκθεση είναι πολύ πιο επιβαρυντική.
Η παθητική έκθεση γίνεται ιδιαίτερα ενοχλητική σε κλειστούς χώρους, όπου η συγκέντρωση αερολυμάτων αυξάνεται και μπορεί να προκαλέσει δυσφορία από τις οσμές, ερεθισμό και ενόχληση στην αναπνοή, ιδιαίτερα σε ευπαθείς ομάδες, όπως: παιδιά, έγκυες, ηλικιωμένους και άτομα με καρδιοαναπνευστικά νοσήματα. Από αθλητιατρική σκοπιά, οι μελέτες δείχνουν ότι το άτμισμα περιορίζει την καρδιοαναπνευστική ικανότητα και μειώνει την αθλητική απόδοση, ακόμη και μετά από σύντομη βραχυχρόνια ή περιστασιακή χρήση.
Τα αερολύματα περιέχουν μικροσωματίδια και χημικές ουσίες που προκαλούν φλεγμονή στους πνεύμονες, και μειώνουν την καρδιοαγγειακή λειτουργία . Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την μείωση της μέγιστης αερόβιας ικανότητας, την περιορισμένη μυϊκή οξυγόνωση και την ταχύτερη κόπωση κατά την άσκηση. Εν κατακλείδι, η χρήση καπνού ή ατμού μειώνει την αθλητική απόδοση και δεν συνιστάται ούτε βραχυχρόνια ούτε περιστασιακά (ACSM, 2022). Δεν μπορείς να εισπνέεις τοξίνες και παράλληλα να απαιτείς καλή αθλητική και αγωνιστική απόδοση.