ΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑΣ ΣΙΖΟΠΟΥΛΟΥ
Οι διοικήσεις των ποδοσφαιρικών ομάδων είναι για τους περισσότερους οι εμπνευστές των στημένων αγώνων, ενώ σε δεύτερη μοίρα φαίνεται να περνούν ως πρωτεργάτες στο στήσιμο οι προπονητές των ομάδων και οι διαιτητές ποδοσφαίρου.
Αυτό είναι ένα μόνο από τα αρκετά και άκρως ενδιαφέροντα πορίσματα έρευνας που έχει διεξάγει η καθηγήτρια του ΤΕΠΑΚ, δρ Μαρία Κραμβιά – Καπαρδή, για το φαινόμενο των στημένων παιχνιδιών στο ποδόσφαιρο, και η οποία έχει παρουσιαστεί πρόσφατα σε συνέδριο της Επιτροπής Δεοντολογίας και Προστασίας στον Αθλητισμό.
Συγκεκριμένα, στο ερώτημα ποιοι είναι οι εμπνευστές των στημένων αγώνων, οι περισσότεροι ερωτηθέντες (σε ποσοστό 76%) και ανεξαρτήτως της θέσης ή της ιδιότητάς τους, επέλεξαν τη διοίκηση της ομάδας. Το 81% της διοίκησης θεωρεί ότι η ίδια η διοίκηση καθορίζει ένα αγώνα ενώ λιγότερο συχνά επιλέχθηκαν ως πρωτεργάτες οι προπονητές (25%) ή οι διαιτητές (36%).
Αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους στήνονται αγώνες, το 62% θεώρησε ότι αυτό οφείλεται σε οικονομικές δυσκολίες μιας ομάδας, το 60% σε εύκολο χρήμα και στο χαμηλό κίνδυνο ανίχνευσης, το 37% σε προσωπικές οικονομικές δυσκολίες, το 27% σε πίεση από άλλους παράγοντες του ποδοσφαίρου, το 22% σε απειλές και εκβιασμούς και το 19% σε πίεση από ενδιαφερόμενους εκτός ποδοσφαίρου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η έρευνα ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2022 και σε αυτήν έλαβαν μέρος παίκτες (επαγγελματίες και ερασιτέχνες), στελέχη ομάδων, προπονητές, διαιτητές. Οπόταν, οι απαντήσεις τους ως πρωταγωνιστές του ποδοσφαίρου έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αλλά και βαρύτητα.
Ενδιαφέρουσες και οι απαντήσεις τους στην ακόλουθη ερώτηση:Τι έκαναν με τη γνώση ή την υποψία ότι το παιχνίδι ήταν στημένο:
>> Το 33% απάντησε ότι δεν ενημέρωσε κανέναν.
>> Το 9% θεώρησε ότι δεν μπορούσε να κάνει τίποτε άλλο από το να συνεχίσει να παίζει στο στημένο παιχνίδι.
>> Αυτοί που ανάφεραν το περιστατικό: ενημέρωσαν κάποιον φίλο ή συγγενή (24%), άλλον παίκτη (14%), τη διοίκηση της ομάδας (9%), κάποιοι ανέφεραν το γεγονός σε φορέα εκτός Κύπρου (11%).
>> Εάν υπήρχε προστασία για την καταγγελία, 73% των ερωτηθέντων θα το ανέφεραν σε κάποιον εμπιστευτικά (εκτός από τους προπονητές που και πάλι δεν θα το έλεγαν σε κανέναν). Εκείνοι που δεν θα το έλεγαν σε κανέναν (14%) είναι επειδή πιστεύουν ότι δεν θα βγει τίποτα από μια καταγγελία ή επειδή δεν πίστευαν ότι θα παραμείνει εμπιστευτικό (15%). Ενδιαφέρον είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό των επαγγελματιών παικτών δεν φάνηκε να ενδιαφέρεται για το αν θα παραμείνει εμπιστευτικό ή όχι (41%). Οι διαιτητές επιθυμούν οι αναφορές τους να παραμείνουν εμπιστευτικές (92%) και θα το ανέφεραν μόνο στην Επιτροπή Δεοντολογίας και Προστασίας του Αθλητισμού. Η διοίκηση θα προτιμούσε να ενημερώσει έναν ανεξάρτητο αξιωματούχο και οι παίκτες την ΠΑΣΠ.
Όσον αφορά στο ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος αποτροπής των στημένων αγώνων, η συντριπτική πλειοψηφία (68%) σημείωσε ότι δεν θα μπορούσε να ζήσει με τη ντροπή σε περίπτωση που εκτίθετο, το 51% δεν θέλουν να διακινδυνεύσουν την καριέρα τους, το 48% δεν θέλουν τέτοια χρήματα, το 43% δεν θέλουν να απογοητεύσουν την ομάδα και τους οπαδούς τους, το 43% δεν θέλουν να ρισκάρουν να έχουν ποινικό μητρώο, το 4% είναι ενάντια στην ηθική τους (4%) και το 20% παραδέχτηκε ότι φοβάται ότι εάν εμπλακούν σε στημένα παιχνίδια δεν θα σταματήσει η πρακτική σε μια περίπτωση, αλλά θα εκβιάζονται για πάντα.
Όπως ανέφερε στον «Φ» η δρ Καπαρδή είναι πολύ σημαντικό να εξεταστούν και οι λόγοι για τους οποίους ένας ποδοσφαιριστής επιλέγει να εμπλακεί σε ένα στημένο παιχνίδι. Συγκεκριμένα, οφείλει να απασχολήσει κατά πόσο πληρώνεται επαρκής από την ομάδα του αλλά και το κατά πόσο πληρώνεται στην ώρα του. Ενδιαφέρον δε, παρουσιάζει και το γεγονός ότι για στημένους αγώνες όσον αφορά στην αμοιβή ποδοσφαιριστών δεν είναι πάντα ένα υψηλό χρηματικό ποσό αλλά μπορεί να είναι κάποιο δώρο, όπως ένα ακριβό ρολόι ή ένα ταξίδι.
Επιπρόσθετα, η δρ Καπαρδή επεσήμανε ότι από την έρευνα προκύπτει ότι σε στημένα παιχνίδια δεν συμμετέχουν μόνο ξένοι ποδοσφαιριστές, ενώ στημένα παιχνίδια δεν εντοπίζονται σε γυναικείες ομάδες.
Εισηγήσεις προς αντιμετώπιση του προβλήματος
Πέραν όμως από τη διαπίστωση και τις αναφορές για το φαινόμενο των στημένων ποδοσφαιρικών αγώνων, η έρευνα της δρος Καπαρδή ασχολείται και με τον παράγοντα αντιμετώπισης του προβλήματος.
Στις εισηγήσεις που καταγράφονται για αντιμετώπιση είναι:
>> Εφαρμογή αρχών χρηστής διακυβέρνησης: Η κάθε ομάδα οφείλει να έχει ενιαίο σκοπό, όραμα και αποστολή. Να εφαρμόζεται ένα στρατηγικό πλάνο με διαφάνεια και ακεραιότητα. Η διεύθυνση της ομάδας οφείλει να λογοδοτεί προς τους ενδιαφερόμενους φορείς (χρηματοδότες, κράτος, παίκτες, κλπ), να δημοσιοποιεί ελεγμένους λογαριασμούς και το διοικητικό συμβούλιο ενδείκνυται να είναι συμπεριληπτικό και ισορροπημένο με τις κατάλληλες δεξιότητες μεταξύ των μελών του. Συγκεκριμένα ένα διοικητικό συμβούλιο οφείλει να απαρτίζεται από γυναίκες και άντρες, να εμπλέκονται και αθλητές/τριες στην διαδικασία λήψης αποφάσεων και να εφαρμόζεται κώδικας δεοντολογίας.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας θα πρέπει να καλύπτει:
α) πολιτικές για σύγκρουση συμφερόντων,
β) διαχωρισμός εμπορικών και αθλητικών δραστηριοτήτων,
γ) περιορισμοί στους πολλαπλούς ρόλους που μπορεί να κατέχει κάποιος,
δ) κανόνες σχετικά με την προσφορά και τη λήψη δώρων, και χειραγώγηση αγώνων,
ε) διορισμό ανεξάρτητου υπεύθυνος δεοντολογίας (ακεραιότητας) για την παραλαβή και εξέταση πιθανών παραβιάσεων του κώδικα.
>> Υποστήριξη από τις Αρχές και τις Ομοσπονδίες: ΚΟΑ, ΚΟΠ, Επιτροπής Δεοντολογίας του Αθλητισμού όπως και Συνδέσμους π.χ. ΠΑΣΠ κ.α. οφείλουν και αυτοί με την σειρά τους να απαρτίζονται από άτομα με ηθικές αξίες και να εφαρμόζουν Κώδικα Ηθικής.
>> Fit and proper Person Rule: Το κράτος οφείλει να εφαρμόσει το Fit and proper Person Rule για όσους θέλουν να αναλάβουν ή επενδύσουν σε μια ομάδα ή να κατέχουν το 30% ή περισσότερο μιας ομάδας, δηλ θα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι ηθικά υγιείς.
>> Επίτροπος Ακεραιότητας στον Αθλητισμό: Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, η καθηγήτρια Ordway από την Αυστραλία αναφέρθηκε στον Επίτροπο Ακεραιότητας στον Αθλητισμό και στην επιτυχία του να καταπολεμήσει τα κακώς έχοντα στον αθλητισμό στην Αυστραλία.
